راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی؛ ویدیوی ساختگی افنجار زندان اوین که وزیر امورخارجه اسرائیل هم منتشر کرد

‌تطبیق این عکس با اولین فریم ویدیویی که از حمله به زندان اوین منتشر شده نیز نشان می‌دهد که هر دو تصویر یکی‌ هستند. در واقع عکس زندان اوین دستکاری و انفجار ساختگی به آن اضافه شده است.

اما پیش از اینکه بتوانیم این عکس را از اوین پیدا کنیم و آن را با این ویدیو تطبیق دهیم، ‌نکات دیگری در این ویدیو بود که موجب تردیدهای ما شد.

شاخه‌ها و بوته‌های بدون برگ در اوج تابستان‌

شاخه‌ها و بوته‌های اطراف در ورودی برای فصل تابستان خشک و بی‌برگ هستند و هنگام انفجار تکان نمی‌خورند. همین موضوع شک‌های اولیه ما را برانگیخت.

رد احتمال مداربسته بودن ویدیو‌

این ویدیو سیاه و سفید و بی‌کیفیت ‌طوری ساخته شده که وانمود شود از دوربین مداربسته گرفته شده است. ‌

اما مداربسته بودن این تصاویر برای ما سوالاتی ایجاد کرد:‌

۱- زاویه دوربین

این زاویه برای یک دوربین مدار بسته غیرمعمول است. محل دوربین به زمین نزدیک است، در حالیکه معمولا دوربین‌های مدار بسته در چنین مکان‌هایی از زاویه بالا محیط را زیر نظر دارند که فضای بیشتری را مانیتور کنند.

۲- ‌سرعت در انتشار آن‌

این سوال مطرح شد که اگر این ویدیو از تصاویر دوربین مدار بسته گرفته شده است، چطور این‌قدر سریع منتشر شد؟ معمولا انتشار تصاویر مدار بسته مدتی بعد از حادثه منتشر می‌شود؛ نه بلافاصله و دقایقی پس از آن که باید با مجوز و تایید مسئولان امنیتی باشد.‌

فرض اینکه دوربین زندان اوین هک شده باشد و این ویدیو از تصاویر هک شده منتشر شده باشد، هم بعید به نظر می‌رسد چرا که خبری مبنی بر هک شدن دوربین مداربسته اوین تاکنون منتشر نشده است. این سوال پیش می‌آید که چرا فقط این ویدیوی شش ثانیه‌ای منتشر شده است؟

۳- انگیزه انتشار تصویر آهسته انفجار

اگر این تصاویر از دوربین مدار بسته باشد، فقط سازمان زندان‌ها یا قوه قضاییه به آن دسترسی داشته است، پس چرا آنها این تصاویر را آهسته کرده‌اند و انگیزه آنها برای انتشار این تصویر چیست؟ مخالفان حکومت ایران از این ویدیو به عنوان تصویر نمادین از «نابود کردن نماد سرکوب» حکومت یاد کردند. ‌

۴- آهسته کردن لحظه انفجار

لحظه انفجار در این ویدیو آهسته شده است و اصل ویدیو بدون آهسته کردن صحنه انفجار جایی متنشر نشده است. ‌‌

رد احتمال شهروند-خبرنگار بودن ویدیو

این ویدیو شباهتی به ویدیوهایی که شهروند خبرنگاران در لحظه حادثه تهیه می‌کنند، ندارد. به چند دلیل: سیاه سفید است و دوربین ثابت است و در تمام مدت شش ثانیه این ویدیو کوچکترین لرزش و حرکتی در تصویر دیده نمی‌شود. علاوه بر این، کسی که لحظه انفجار ناگهانی را ثبت می‌کند، معمولا از شدت انفجار و صدای بلند آن می‌لرزد و دوربینش تکان می‌خورد. ‌‌

نکته دیگری که با تجربه معمول ما از بررسی ویدیوهای شهروند خبرنگاران هم‌خوانی نداشت این بود که معمولا عکس یا تصاویر دیگری بعد از حادثه توسط شهروندان دیگر منتشر می‌شود. اما در این مورد هیچ عکس یا ویدیوی دیگری تخریب حاصل از انفجار سردر زندان اوین با ثبت نکرده بود.

البته حمله به زندان اوین انجام شده بود و ما با بررسی ویدیو‌های منتشر شده نشان دادیم که دست‌کم به دو نقطه از این زندان حمله شده است.

یکی به نزدیکی دادسرای شهید مقدس پایین‌تر از در ورودی اصلی که در نتیجه آن ساختمان دادسرا، دیوار بیرونی زندان، بعضی از ساختمان‌های اداری و ساختمان کتاب‌خانه آسیب دیده است.‌ ‌‌

از زمان وقوع حمله تا انتشار این مطلب، تصویر دیگری از ورودی زندان اوین منتشر نشده است که نشان دهد آیا در نتیجه بمباران دادسرای شهید مقدس آیا آسیبی به ورودی اصلی زندان وارد شده یا خیر.

یک منبع آگاه هم به بی‌بی‌سی گفته بود که تعدادی از زندانیان در کتاب‌خانه بر اثر انفجار زخمی شدند.

انفجار دیگر هم در ضلع شمال شرقی زندان و نزدیک مجتمع قضایی شهید کچویی رخ داده بود که به ساختمان ملاقات‌های حضوری زندان و ساختمان‌های مسکونی نزدیک آن به شدت آسیب زده است.‌

تعدادی زیادی از کارکنان و زندانیان بر اثر این حمله زخمی شدند، اما رسانه‌های ایران فعلا آمار مشخصی منتشر نکرده‌اند.

محسنی‌ اژه‌ای رئیس قوه قضائیه نیز گفته در این حمله تعدادی از کارمندان زندان اوین کشته شدند اما به تعداد دقیق اشاره نکرد.

بعد از این حمله زندانیان بند زنان را به زندان قرچک ورامین و زندانیان سیاسی بند چهار را به زندان تهران بزرگ منتقل کردند.